De hele kaart

24 vakjes · typ om te zoeken

Kraam Nº 11Kennis

Geschiedenis van de wafel

Een fabel vertelt dat de eerste wafel ontstond toen een gepantserde ridder op het beslag ging zitten. Mooi verhaal, maar de echte geschiedenis loopt via kloosters, kermissen en een wereldtentoonstelling.

Antiek gietijzeren wafelijzer met lange handgrepen
Van ridder
tot kraamEEN TIJDLIJN

Placeholder: oud-wafelijzer.jpg (1600 × 1000 px)

Wafels behoren tot de oudste gebakjes van West-Europa. Het principe is eeuwenoud: deeg of beslag tussen twee hete metalen platen, zodat het van twee kanten tegelijk bakt en het patroon van de platen overneemt. Het woord wafel is verwant aan het oude woord voor honingraat, en dat patroon zie je in elke wafel terug.

01 · TijdlijnVan ridder tot kermiskraam

  1. Middeleeuwen
    Dunne wafels tussen twee platen

    Bakkers bakten dunne, platte koeken tussen twee hete ijzeren platen met lange handgrepen, vaak met een patroon of wapen erin gegraveerd. Ze werden verkocht op markten en bij feestdagen.

  2. Fabel
    De ridder in harnas

    Volgens de fabel waar deze site mee begon, ging een geharnaste ridder per ongeluk op het beslag zitten. Het rasterpatroon van zijn maliënkolder zou de eerste wafel hebben opgeleverd. Historisch klopt er niets van, maar het blijft het leukste verhaal.

  3. 19de eeuw
    De stroopwafel in Gouda

    In Gouda werden de eerste stroopwafels gebakken; wanneer precies is omstreden (schattingen lopen van rond 1810 tot na 1853). Het oudst bekende recept, de Kamphuysen siroopwafel, kleefde twee krokante wafels met siroop op elkaar.

  4. 1839
    Het ijzer van Max Consael

    Kermiskramer Max Consael ontwierp een groot gietijzeren wafelijzer en experimenteerde met een luchtig deeg.

  5. 1856
    De Brusselse wafel

    Consael stelde zijn rechthoekige wafel voor op de kermis van Brussel en gaf hem de naam Brusselse wafel. Omdat hij vooral in Amsterdam en Rotterdam stond, heette hij lang de “Hollandsche wafel”.

  6. 1903
    De lackmans

    Désiré Smidts bedacht de lackmans: een dunne ovale wafel gevuld met kandijsiroop, vernoemd naar de Rijselse pasteibakker Berthe Lacquemant.

  7. 1964
    Wereldfaam in New York

    Op de New York World’s Fair werd de Brusselse wafel uitbundig gepromoot als Belgisch product. Sindsdien kent heel Amerika de “Belgian waffle”.

  8. 1965
    De wafelenbak van Nero

    Sinds 1965 eindigt elk Nero-stripverhaal met een wafelenbak, een knipoog naar hoe diep wafels in de Vlaamse cultuur zitten.

  9. Vandaag
    Thuis en op de kermis

    Elektrische wafelijzers maken het makkelijk om thuis te bakken, maar op kermissen en braderieën blijft de wafelkraam een vaste waarde.

02 · De kermisWaarom wafels en kermissen bij elkaar horen

De wafel is altijd een feestgebak geweest. Wafelijzers waren zwaar en duur, dus veel mensen kochten hun wafels bij rondreizende kramers. Max Consael begon zelf als kermiskramer die vers gebak verkocht vanuit een rondreizende kraam; hij stond onder meer op de Gentse foor met peperkoek en honingkoeken. Het verhaal van de Brusselse wafel is dus letterlijk op de kermis begonnen. Lees meer over hem op Wikipedia.

Ook de Luikse wafel en de lackmans zijn typisch kermis- en braderievoedsel: makkelijk mee te nemen, zoet, en vers gebakken voor je ogen. Dat is meteen waarom deze site eruitziet als een wafelkraam bij nacht.

03 · Het ijzerVan potkachel tot stopcontact

Vroeger werden wafelijzers boven het vuur gehouden of als opzetstuk op een potkachel geplaatst, in het gat dat bedoeld was voor de waterketel. Tegenwoordig zijn ze bijna altijd elektrisch, met thermostaat en antiaanbaklaag. Het principe is in al die eeuwen niet veranderd.

Nº 12Volgende rondeServeren & toppings