Wafels behoren tot de oudste gebakjes van West-Europa. Het principe is eeuwenoud: deeg of beslag tussen twee hete metalen platen, zodat het van twee kanten tegelijk bakt en het patroon van de platen overneemt. Het woord wafel is verwant aan het oude woord voor honingraat, en dat patroon zie je in elke wafel terug.
01 · TijdlijnVan ridder tot kermiskraam
- MiddeleeuwenDunne wafels tussen twee platen
Bakkers bakten dunne, platte koeken tussen twee hete ijzeren platen met lange handgrepen, vaak met een patroon of wapen erin gegraveerd. Ze werden verkocht op markten en bij feestdagen.
- FabelDe ridder in harnas
Volgens de fabel waar deze site mee begon, ging een geharnaste ridder per ongeluk op het beslag zitten. Het rasterpatroon van zijn maliënkolder zou de eerste wafel hebben opgeleverd. Historisch klopt er niets van, maar het blijft het leukste verhaal.
- 19de eeuwDe stroopwafel in Gouda
In Gouda werden de eerste stroopwafels gebakken; wanneer precies is omstreden (schattingen lopen van rond 1810 tot na 1853). Het oudst bekende recept, de Kamphuysen siroopwafel, kleefde twee krokante wafels met siroop op elkaar.
- 1839Het ijzer van Max Consael
Kermiskramer Max Consael ontwierp een groot gietijzeren wafelijzer en experimenteerde met een luchtig deeg.
- 1856De Brusselse wafel
Consael stelde zijn rechthoekige wafel voor op de kermis van Brussel en gaf hem de naam Brusselse wafel. Omdat hij vooral in Amsterdam en Rotterdam stond, heette hij lang de “Hollandsche wafel”.
- 1903De lackmans
Désiré Smidts bedacht de lackmans: een dunne ovale wafel gevuld met kandijsiroop, vernoemd naar de Rijselse pasteibakker Berthe Lacquemant.
- 1964Wereldfaam in New York
Op de New York World’s Fair werd de Brusselse wafel uitbundig gepromoot als Belgisch product. Sindsdien kent heel Amerika de “Belgian waffle”.
- 1965De wafelenbak van Nero
Sinds 1965 eindigt elk Nero-stripverhaal met een wafelenbak, een knipoog naar hoe diep wafels in de Vlaamse cultuur zitten.
- VandaagThuis en op de kermis
Elektrische wafelijzers maken het makkelijk om thuis te bakken, maar op kermissen en braderieën blijft de wafelkraam een vaste waarde.
02 · De kermisWaarom wafels en kermissen bij elkaar horen
De wafel is altijd een feestgebak geweest. Wafelijzers waren zwaar en duur, dus veel mensen kochten hun wafels bij rondreizende kramers. Max Consael begon zelf als kermiskramer die vers gebak verkocht vanuit een rondreizende kraam; hij stond onder meer op de Gentse foor met peperkoek en honingkoeken. Het verhaal van de Brusselse wafel is dus letterlijk op de kermis begonnen. Lees meer over hem op Wikipedia.
Ook de Luikse wafel en de lackmans zijn typisch kermis- en braderievoedsel: makkelijk mee te nemen, zoet, en vers gebakken voor je ogen. Dat is meteen waarom deze site eruitziet als een wafelkraam bij nacht.
03 · Het ijzerVan potkachel tot stopcontact
Vroeger werden wafelijzers boven het vuur gehouden of als opzetstuk op een potkachel geplaatst, in het gat dat bedoeld was voor de waterketel. Tegenwoordig zijn ze bijna altijd elektrisch, met thermostaat en antiaanbaklaag. Het principe is in al die eeuwen niet veranderd.
Nº 12Volgende rondeServeren & toppings